06-09-2021

Je vermogen vrij van erfbelasting naar je partner?

Vaak spreken partners in hun huwelijkse voorwaarden af alles bij helfte met elkaar te zullen delen. Het is echter ook mogelijk om een andere verdeling dan 50/50 af te spreken. Tot grote frustratie van de Belastingdienst besloot een Nederlands echtpaar kort voor het overlijden van de man een verdeling van 10/90 overeen te komen in hun huwelijkse voorwaarden. De man kwam te overlijden en de vrouw had recht op 90% van het vermogen op basis van het huwelijksvermogensrecht. Hierover was geen erfbelasting verschuldigd.

De situatie

Man en vrouw hebben al 33 jaar een liefdevolle relatie met elkaar wanneer zij, twee jaar voor het overlijden van de man, besluiten in het huwelijksbootje te stappen. Twee maanden voor het overlijden van de man stellen zij huwelijkse voorwaarden op waarin is bepaald dat de man recht heeft op 10% van het totale vermogen en de vrouw op 90%. Op het moment dat de man komt te overlijden, bestaat zijn nalatenschap slechts uit 10% van het totale vermogen. De vrouw was enig erfgename van de man en betaalt dus erfbelasting over 10% van het vermogen in plaats van over 50%.

De Belastingdienst

De Belastingdienst was het niet eens met de door de echtgenoten aangepaste breukdelen. De inspecteur was van mening dat er sprake is van een schenking op het sterfbed van de man aan de vrouw. De rechter wil hier echter niets van weten. Reeds in 1959 en 1971 is door de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland, bepaald dat het aangaan van een huwelijksgemeenschap géén schenking is. Zelfs niet indien dit op het sterfbed gebeurt.

Ook de andere argumenten van de inspecteur worden door de rechter aan de kant gezet. Zelfs een beroep op ‘fraus legis’, oftewel misbruik van recht, slaagt niet. Het is toegestaan om belasting te besparen binnen de grenzen van de wet.

Risico

De rechter was hoogstwaarschijnlijk tot een andere conclusie gekomen indien de verdeling afhankelijk was geweest van wie het eerst zou komen te overlijden. In dit geval hebben de echtgenoten een risico genomen. Ook al was de gezondheid van de man op het moment van de aanpassing van de huwelijkse voorwaarden een stuk slechter, de vrouw had alsnog eerder kunnen overlijden. De man had dan 90% van het vermogen geërfd van zijn vrouw en had hierover erfbelasting moeten betalen. Dit is de keerzijde van de medaille.

Het huwelijk is de manier om een groot vermogen belastingvrij bij een ander te krijgen. Indien de wetgever dit niet wenselijk vindt, zal actie ondernomen moeten worden.